รายงานพิเศษเรื่อง "ต้นแบบบ้านรังนก…มรดกจากสวรรค์"

เขียนโดย ไพศาล พืชมงคล

วันศุกร์ที่ ๑๔ ตุลาคม ๒๕๕๔ เวลา ๑๖:๓๙ น.

     เรื่อง “รังนกไทย…ของขวัญจากฟ้า” ยังไม่จบ เพราะเห็นจะมีเรื่องราวที่เกี่ยวข้องอันจะเป็นประโยชน์อีกไม่น้อย ดังเช่นครั้งนี้ก็จะเป็นเรื่องของบ้านรังนก ซึ่งเป็นมรดกภูมิปัญญาไทย และไม่มีที่ไหนเสมอเหมือนในโลกเลย

     สวรรค์นั้นทรงความยุติธรรมจริงแท้ แผ่นดินสุวรรณภูมิอันเป็นสยามประเทศนี้มีวิกฤตและดำดิ่งลงสู่ความเดือดร้อนวุ่นวายอย่างต่อเนื่อง ก็ด้วยนักการเมืองเป็นต้นเหตุปัญหาทั้งปวงของประเทศชาติ ตราบใดยังไม่กวาดนักการเมืองออกไปจากการบริหารบ้านเมือง แล้วสถาปนาอำนาจรัฐของประชาชนอย่างแท้จริงขึ้นมาฟื้นฟูชาติแล้ว ตราบนั้นประเทศนี้ก็ไม่มีวันรุ่งเรืองและเป็นสุขได้

     ประชาชนชาวไทยได้รับความเจ็บปวดรวดร้าวชอกช้ำระกำใจและเดือดร้อนทุกหย่อมหญ้ามาช้านาน สวรรค์จึงประทานความเป็นธรรมให้มาพอบรรเทาได้บ้าง

     ประเทศไทยซึ่งผลิตรังนกนางแอ่นในธรรมชาติที่มีคุณภาพดีที่สุดในโลก แต่มีปริมาณเป็นลำดับสองรองลงมาจากอินโดนีเซีย กลับสามารถผลิตรังนกนางแอ่นเพิ่มขึ้นได้อย่างไม่หยุดยั้ง

     เพราะบังเกิดเหตุอันมีมาแต่ธรรมชาติ และการดลบันดาลของสวรรค์ นั่นคือได้เกิดเหตุไฟไหม้ป่าในอินโดนีเซียต่อเนื่องมาอย่างไม่หยุดยั้ง เป็นเหตุให้นกนางแอ่นจากอินโดนีเซียซึ่งมีปริมาณมากที่สุดต้องหนีไฟป่าบินอพยพหลบภัยมาอยู่ที่ประเทศไทย จนถิ่นที่อาศัยในธรรมชาติอันมีอยู่ในประเทศไทยไม่เพียงพอ

     จึงเกิดเรื่องราวอันพิลึกพิลั่นขึ้น นั่นคือการสร้างบ้านรังนกนางแอ่นเพื่อให้นกนางแอ่นมาพำนักอาศัยแล้วเก็บรังนกออกไปจำหน่าย จนเป็นธุรกิจที่กำลังรุ่งเรืองเฟื่องฟูอยู่ในพื้นที่ชายฝั่งทะเลภาคใต้และกำลังขยายขึ้นมายังภาคตะวันออกของประเทศไทยด้วย

     นกนางแอ่นที่ทำรังในธรรมชาติในประเทศไทยนั้น แรกเริ่มเดิมทีก็ทำรังอาศัยอยู่ตามถ้ำและหุบเขาต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ ทำให้เกิดการแย่งชิงเก็บรังนกนางแอ่นออกขาย จนเกิดการรบราฆ่าฟันกันมาช้านาน ในราวกึ่งพุทธกาลรัฐบาลท่านจึงแก้ไขปัญหาโดยการให้สัมปทานเก็บรังนกนางแอ่น

     นั่นคือรัฐบาลได้เปิดประมูลให้เอกชนเข้าประมูลเพื่อจัดเก็บรังนกนางแอ่นตามถ้ำและหุบเขาต่าง ๆ รายใดชนะประมูลก็สามารถจัดเก็บรังนกนางแอ่นจากธรรมชาตินั้นออกจำหน่ายขายได้ตามวันเวลาที่กำหนดไว้

     ก็เป็นธรรมดาของเมืองฮวนที่การประมูลทุกเรื่องมักมีการทุจริตปนเปื้อนอยู่เสมอ ดังนั้นในขณะที่กิจการสัมปทานรังนกนางแอ่นได้สร้างความมั่งคั่งร่ำรวยให้แก่ผู้ได้รับสัมปทานอย่างมหาศาล ถึงขนาดเป็นมหาเศรษฐีติดลำดับโลก แต่รัฐบาลไทยและประเทศไทยกลับได้รับค่าสัมปทานเพียงน้อยนิดเสมอมา

     และเพราะรังนกนางแอ่นมีค่า มีราคามากขึ้นทุกวัน ประดุจดั่งมีทองคำอยู่ในถ้ำในเขา ดังนั้นจึงเป็นที่หมายปองของบรรดาผู้มักโลภในสินทรัพย์ของผู้อื่น ถึงขั้นใช้กำลังอาวุธเข้าปล้นชิง จนเป็นเหตุให้ผู้ได้รับสัมปทานต้องจัดตั้งกองกำลังติดอาวุธพิทักษ์เกาะแก่งแหล่งสัมปทานรังนกนางแอ่น แม้กระนั้นก็มีเรื่องราวการปะทะกันจนบาดเจ็บล้มตายอยู่ทุกปี

     อันนกนางแอ่นที่ทำรังอยู่ในถ้ำในเขาตามธรรมชาตินั้นมักจะปะปนอยู่กับค้างคาว แต่ผลัดกันอยู่ ผลัดกันออกไปหากิน ราวกับเป็นการจัดสรรอันลงตัวของธรรมชาติ

     ค้างคาวออกหากินในยามพลบค่ำ และกลับเข้าถ้ำเข้ารังในยามรุ่งอรุณ ในขณะที่นกนางแอ่นจะออกหากินในยามรุ่งอรุณ และกลับเข้าถ้ำเข้ารังในยามพลบค่ำ ดังนั้นในถ้ำในเขาแห่งเดียวกัน เมื่อนกนางแอ่นกลับเข้ารัง ค้างคาวก็บินออกไป เมื่อนกนางแอ่นบินออกไป ค้างคาวก็กลับเข้ารัง เป็นอย่างนี้เป็นที่อัศจรรย์นัก

     ปรากฏการณ์เหนือธรรมชาติเกิดขึ้นในราว พ.ศ. 2494 ในขณะนั้นมีคนจีนใจบุญรายหนึ่งที่อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช ได้ปลูกตึกเพื่อเป็นที่อยู่อาศัยของผู้คนในครอบครัว ครั้นตึกเสร็จปรากฏว่าคนยังไม่ทันเข้าอยู่ นกนางแอ่นกลับเข้ามาอยู่แทนในพื้นที่ชั้นบน และมาทำรังวางไข่ออกลูกตัวเล็ก ๆ

     เจ้าของบ้านใจบุญนั้นก็เกรงใจนก กลัวว่าหากขับไล่ไปลูกนกตัวเล็ก ๆ จักเป็นอันตราย ก็ทนพักอาศัยอยู่แต่ชั้นล่าง และปล่อยให้ชั้นบนเป็นที่อยู่ของนกนางแอ่น ปรากฏว่าราวกับนกนางแอ่นซึ่เป็นสัตว์เดรัจฉานจะสามารถสัมผัสจิตอันเปี่ยมด้วยเมตตากรุณาของเจ้าบ้านใจบุญนี้ได้ จึงชักชวนพวกพ้องพากันเข้ามาอาศัยอยู่บ้านหลังนี้มากขึ้นอย่างรวดเร็ว

     จนในที่สุดชั้นบนของบ้านหลังนั้นก็เต็มไปด้วยนกนางแอ่น เจ้าของบ้านใจบุญก็ทดลองเก็บรังนกนางแอ่นเก่าออกไปขาย และเฝ้าศึกษาพฤติกรรมของนกนางแอ่นว่าเข้ามาอย่างไร ออกไปอย่างไร ทำรังอย่างไร วางไข่อย่างไร ออกลูกอย่างไร และลูกจะบินได้เองออกไปหากินอย่างไร รวมทั้งได้ศึกษาเกี่ยวกับการทดลองเก็บรังนกนางแอ่นอย่างทะนุถนอมและเอาใจนกอย่างยิ่ง

     เพราะมีน้ำจิตน้ำใจเมตตาอาทรต่อเหล่าสัตว์เป็นพื้นฐาน เจ้าของบ้านใจบุญได้เฝ้าศึกษาติดตามพฤติกรรมเกี่ยวกับการใช้รังของนกนางแอ่น จนแน่แก่ใจแล้วว่าเมื่อลูกนกบินออกไปหากินเองได้แล้วนั่นแหละ เป็นโอกาสที่จะเก็บรังนกนั้นได้ และเมื่อเก็บรังนกแล้ว ครั้นถึงคราวที่แม่นกจะวางไข่อีกครั้งหนึ่ง แม่นกก็จะมาทำรังอีกครั้งหนึ่ง

     ในที่สุดเจ้าของบ้านใจบุญนี้ก็สามารถศึกษากฎเกณฑ์และวิชาการเก็บรังนกนางแอ่นที่มาทำรังในบ้านได้อย่างดี จนสามารถจัดเก็บรังนกออกขายได้เป็นล่ำเป็นสัน เพื่อนบ้านก็เฝ้าไต่ถามว่าทำไมจึงมีนกมาอยู่อาศัยและก่อให้เกิดรายได้อย่างนี้

     เจ้าของบ้านใจบุญนั้นก็ได้แนะนำว่า จิตใจที่เมตตาปรานีต่อสัตว์นั้น นกนางแอ่นสามารถสัมผัสได้ ถ้าทำใจให้มีเมตตานกนางแอ่นก็จะมาอาศัย ดังนั้นชาวบ้านย่านนั้นจึงทดลองปลูกบ้านและปล่อยให้นกนางแอ่นมาอยู่อาศัย ซึ่งเท่ากับเป็นการฝึกให้มีความเมตตาอารีเป็นเบื้องต้นนั่นเอง

     ลางคนไม่เชื่อว่าจิตใจที่เมตตาปรานีนั้นจะจูงใจให้นกนางแอ่นมาอาศัยได้ ผลจากความไม่มีเมตตาในจิตใจ ความโลภก็เข้าสิง นกนางแอ่นพอทำรังเสร็จ เจ้าของบ้านก็เก็บรังไป นกนางแอ่นไม่มีรังจะไข่ก็ท้องแตกตายบ้าง หรือไปทำรังที่อื่นเสียบ้าง บางทีลูกนกยังเล็กนัก ยังบินออกไปหากินไม่ได้ ก็หยิบเอาลูกนกวางไว้ข้างล่าง แล้วเก็บรังไปขาย

     เป็นที่อัศจรรย์ว่านกนางแอ่นที่มาแล้วก็บินหนีไป นกนางแอ่นใหม่ก็ไม่มา

     ปรากฏการณ์แบบนี้จึงเป็นปรากฏการณ์แบบหนึ่งของการทำบ้านให้นกนางแอ่นมาอาศัยเพื่อเก็บรังนก และเกิดขึ้นตลอดจนค่อย ๆ ขยายตัวไปในพื้นที่ชายทะเล ตั้งแต่จังหวัดสุราษฎร์ธานีลงไปทางใต้

     นอกจากปรากฏการณ์แบบนั้นแล้ว ในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้เคยเป็นเขตพื้นที่เคลื่อนไหวของชาวพรรคคอมมิวนิสต์มาลายา ที่ทำการต่อสู้กับรัฐบาลของประเทศมาเลเซีย ในขณะที่ร่วมมือกับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย และพยายามหลีกเลี่ยงไม่ปะทะกับทหารของกองทัพไทย

     สงครามระหว่างพรรคคอมมิวนิสต์มาลายากับรัฐบาลมาเลเซียดำเนินมาร่วม 30 ปี ตั้งแต่ก่อนสงครามโลกครั้งที่สอง จนกระทั่งสงครามโลกครั้งที่สองสิ้นสุดลง สงครามก็ยังดำเนินต่อเนื่องมาจนกระทั่งถึงยุคสมัยพลเอก เปรม ติณสูลานนท์ เป็นนายกรัฐมนตรี ได้ออกนโยบาย 66/2523 เพื่อยุติปัญหาสงครามภายในประเทศ จึงสามารถยุติความไม่สงบในพื้นที่นั้นได้อย่างเด็ดขาด

     ได้มีการเจรจาสงบศึกระหว่างตัวแทนรัฐบาลมาเลเซีย เลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์มาลายาและผู้แทนกองทัพไทย โดยพลเอก ชวลิต ยงใจยุทธ เป็นผู้ได้รับมอบหมายจากรัฐบาล ทำสัญญาสงบศึกกันตั้งแต่บัดนั้นมา

     ในระหว่างดำเนินสงครามร่วม 30 ปีนั้น พรรคคอมมิวนิสต์มาลายาได้คิดอ่านทำสงครามอุโมงค์ โดยถือต้นแบบมาจากยุทธการกัวต่อในยุคสามก๊ก ดำเนินการขุดอุโมงค์ใต้ดินหลายสาย ขยายไปทั่วทั้งพื้นที่ ในภายหลังจึงเป็นที่ทราบว่ามีการขุดอุโมงค์ถึง 289 แห่ง เชื่อมต่อกันและบางแห่งก็เชื่อมเข้าไปในดินแดนของประเทศมาเลเซียด้วย
คนจำนวนมากยังหลงผิดคิดว่าเวียดนามเป็นชาติแรกที่คิดอ่านทำสงครามอุโมงค์ในสงครามระหว่างเวียดกงกับทหารของสหรัฐอเมริกา แท้จริงแล้วจีนเป็นประเทศแรกที่คิดอ่านทำสงครามอุโมงค์เป็น และใช้สงครามอุโมงค์ครั้งแรกในยุทธการกัวต่อในสมัยสามก๊ก ที่โจโฉทำสงครามภาคเหนือกับอ้วนเสี้ยว อ้วนสุด และเมื่อโจโฉได้รับชัยชนะในยุทธการกัวต่อครั้งนั้นแล้ว ก็ทำให้โจโฉสามารถกำราบปราบปรามขุนศึกภาคเหนือได้เบ็ดเสร็จราบคาบ จนสามารถกรีฑาทัพใหญ่ลงภาคใต้เพื่อปราบซุนกวน เล่าปี่ แต่ในที่สุดก็แพ้ความคิดของขงเบ้ง จิวยี่ ที่สมรภูมิเซ็กเพ็ก ถูกกองทัพกังตั๋งวางเพลิงเผาพินาศย่อยยับ สูญเสียทหารเกือบร้อยหมื่น และทำให้โจโฉอ่อนกำลังลง

     พรรคคอมมิวนิสต์มาลายาเป็นจำพวกที่สองที่คิดอ่านทำสงครามอุโมงค์ในการต่อสู้กับ 3 ศึกใหญ่ คือต่อสู้กับญี่ปุ่นในสงครามที่ญี่ปุ่นบุกเข้ายึดครองมาเลเซีย ในขณะที่กองทัพอังกฤษในมาลายูยอมจำนน แต่กองกำลังของกองทัพปลดแอกพรรคคอมมิวนิสต์มาลายาเปิดฉากต่อสู้กับกองทัพญี่ปุ่นแทน โดยได้รับการสนับสนุนจากกองทัพอังกฤษ

     ครั้นญี่ปุ่นแพ้สงคราม อังกฤษกลับคิดว่าพรรคคอมมิวนิสต์มาลายาคือศัตรูตัวใหม่ ดังนั้นจึงได้ร่วมกับมาเลเซียหลอกลวงพรรคคอมมิวนิสต์มาลายาเพื่อสร้างประชาธิปไตยขึ้นในมาเลเซีย ทำให้พลพรรคคอมมิวนิสต์มาลายาเคลื่อนตัวเข้าเมืองและถูกจับฆ่ากว่าแสนคน

     เฉินผิง เลขาธิการใหญ่พรรคคอมมิวนิสต์มาลายา และผู้บังคับการกรมรบต่าง ๆ ไม่ว่าอี้เจียง หรือจางจงหมิง ต้องนำกำลังพลทำการสู้รบกับอังกฤษและมาเลเซียอีกครั้งหนึ่ง โดยใช้ยุทธศาสตร์สงครามจรยุทธ์ในสงครามยืดเยื้อ และใช้ยุทธวิธีสงครามอุโมงค์ จึงเกิดการสร้างอุโมงค์ในทางยุทธวิธีและในทางการยุทธ์ครั้งใหญ่ที่สุด

     ในขณะใกล้เคียงกันนั้นฝรั่งเศสแพ้ศึกเดียนเบียนฟู แต่ชาวเวียดนามก็ต้องเผชิญหน้ากับมหาอำนาจสงครามรายใหม่ คือสหรัฐอเมริกา ดังนั้นในสงครามอันเหี้ยมโหดระหว่างประเทศหนึ่งซึ่งมีแสนยานุภาพเข้มแข็งเกรียงไกรทันสมัย กับอีกประเทศหนึ่งซึ่งยากจน ขาดแคลน และล้าหลัง จึงเกิดขึ้น

     โวเหวียนเกี๊ยบ อดีตครูประชาบาล ที่ไม่เคยร่ำเรียนการทหารจากโรงเรียนเสนาธิการทหารใด ๆ เลย ได้รับความไว้วางใจจากโฮจิมินห์บิดรแห่งเวียดนามยุคใหม่เข้ารับหน้าที่บัญชาการศึก และได้นำความคิดทำสงครามอุโมงค์มาแก้ไขความอ่อนของกองทัพเวียดกง ในการรับมือกับความเข้มแข็งของกองทัพสหรัฐ นี่คือการใช้พลังจักรวาลธาตุดินในการรับมือกับแสนยานุภาพอันเกรียงไกรของตะวันตก

     ในยามนั้น ในโลกนี้ก็มีแต่สงครามอุโมงค์ที่ดำเนินโดยพรรคคอมมิวนิสต์มาลายาเป็นที่เลื่องชื่อลือชากระฉ่อนอยู่ในโลก ดังนั้นด้วยการประสานของโคมินเทินหรือองค์กรคอมมิวนิสต์สากล โวเหวียนเกี๊ยบจึงได้ส่งคณะทหารมาดูงานและศึกษาการทำสงครามอุโมงค์ของพรรคคอมมิวนิสต์มาลายา และในที่สุดก็ได้สร้างอุโมงค์ขึ้นในเวียดนามใต้หลายแห่งในการทำสงครามกับกองทัพสหรัฐ

     ครั้นเสร็จสงครามก็มีการเปิดให้นักท่องเที่ยวเข้าชมอุโมงค์ดังกล่าว จนกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวขึ้นชื่อลือชาของเวียดนาม แท้จริงแล้วยังมีจำนวนน้อย ยังมีระยะสั้น และมีขนาดเล็กกว่าอุโมงค์ของชาวพรรคคอมมิวนิสต์มาลายาในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ของประเทศไทย

     เพราะเหตุนักการเมืองไทยไม่ใส่ใจในการนำทรัพยากรอันมีค่ามาใช้ประโยชน์หรือสร้างรายได้ให้กับประชาชาติ ดังนั้นการเปิดใช้อุโมงค์ของชาวพรรคคอมมิวนิสต์มาลายาบางจุดเพื่อให้นักท่องเที่ยวเข้าชม จึงเป็นไปตามมีตามเกิด เฉพาะจุดเล็ก ๆ และมีปัญหาเบียดเบียนกันระหว่างเจ้าหน้าที่ของรัฐกับอดีตชาวพรรคคอมมิวนิสต์มาลายาจนกระทั่งถึงทุกวันนี้

     ในขณะที่พื้นที่อุโมงค์ส่วนใหญ่ยังถูกปิดและถูกทอดทิ้งให้เลือนหายไปกับกาลเวลาแห่งประวัติศาสตร์ ทั้งๆ ที่ควรจะเป็นทรัพยากรอันมีคุณค่าทางการท่องเที่ยวของประเทศไทย แต่ก็หามีนักการเมืองหน้าไหนหรือมีรัฐบาลของนักการเมืองยุคไหนสนใจไยดีที่จะทำให้เป็นแหล่งรายได้ของประชาชนในพื้นที่นั้นแต่ประการใดไม่

     ในขณะที่ชาวพรรคคอมมิวนิสต์มาลายาทำสงครามกับญี่ปุ่น ทำสงครามกับอังกฤษ และทำสงครามกับรัฐบาลมาเลเซียนั้น ก็ได้ใช้ยุทธศาสตร์สงครามจรยุทธ์ในสงครามยืดเยื้อและใช้สงครามอุโมงค์ในทางยุทธวิธีอย่างต่อเนื่องยาวนาน ได้อาศัยหุบเขา หุบเหว และอุโมงค์เป็นพลังจักรวาลธาตุดินในหลายยุทธการ เพื่อรับมือกับแสนยานุภาพอันยิ่งใหญ่เกรียงไกรของทั้งกองทัพญี่ปุ่น กองทัพอังกฤษ และกองทัพมาเลเซีย

     ในห้วงเวลาเช่นนั้น ชาวพรรคคอมมิวนิสต์มาลายาก็ได้พบกฎเกณฑ์และพฤติกรรมของนกนางแอ่น นั่นคือพฤติกรรมการทำรัง การอาศัย การวางไข่ การออกลูก และการเก็บรังนกนางแอ่น ตามถ้ำต่างๆ และขยายไปถึงอุโมงค์ทางยุทธวิธีในบางพื้นที่

     และที่สำคัญ ชาวพรรคคอมมิวนิสต์มาลายาได้ค้นพบโดยบังเอิญว่าในยามที่ลูกนกนางแอ่นตกลงจากรังและส่งเสียงร้องนั้น จะชักพานกนางแอ่นตัวอื่น ๆ ให้เข้ามาในพื้นที่นั้น

     ชาวพรรคคอมมิวนิสต์มาลายาจึงได้เลียนแบบเสียงร้องของลูกนกนางแอ่นและไปทดลองใช้เสียงเลียนแบบนั้นในถ้ำอื่นหรืออุโมงค์อื่น ก็พบว่ามีนกนางแอ่นบินมาตามเสียงนั้น และเมื่อพบว่ามีถ้ำ มีหุบเขา ก็ถือโอกาสอาศัยอยู่ต่อไป

     นี่จึงเป็นรูปแบบอีกรูปแบบหนึ่งอันเป็นต้นมรดกภูมิปัญญาในการสร้างบ้านนกนางแอ่นในกาลต่อมา.