คืนนี้อย่าพลาดชม “ลู่หลิน” ดาว (สอง) หาง สีเขียว

วันอังคารที่ ๒๔ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๒ เวลา ๑๗:๑๒ น.

ดาวหาง “ลู่หลิน” (Lulin) เคลื่อนตัวเข้าสู่ระบบสุริยะชั้นในแล้ว และกำลังมุ่งหน้าเข้าใกล้โลกคืนนี้ แฟนดาวหางไม่ควรพลาดแม้จะมองด้วยตาเปล่ายากสักนิด แต่ก็สามารถสังเกตการณ์ได้ด้วยกล้องดูดาวสมัครเล่น หรือกล้องส่องทางไกลทั่วไป

     ลู่หลิน ถูกฉาบด้วยน้ำแข็งจากสภาพเยือกแข็งของระบบสุริยะชั้นนอกที่มันโคจรผ่านมา ด้วยวงโครจรที่เกือบเป็นเส้นโค้ง (Parabolic Orbit) แสดงว่านี่อาจเป็นครั้งแรกที่มันเคลื่อนเข้าใกล้ดวงอาทิตย์

     เมื่อดาวหางเคลื่อนผ่านดวงอาทิตย์ ความร้อนจากดวงอาทิตย์จะทำให้น้ำแข็งที่ปกคลุมอยู่ระเหย ปฏิกริยานี้อาจทำให้ดาวหางสว่างขึ้นอย่างรวดเร็วหรือไม่ก็แตกออกเป็นเสี่ยงๆ ซึ่งในขณะนี้มันก็ได้ปล่อยทั้งก๊าซไซยาโนเจน (Cyanogen) และไดอะตอมิค คาร์บอน (Diatomic Carbon) ออกมา เมื่อกระทบกับแสงอาทิตย์จึงมองเห็นเป็นแสงสีเขียว

     นอกจากนี้ ลู่หลิน ยังมีวงโคจรที่เอียงทำมุม 178 องศาเกือบเป็นระนาบเดียวกับวงโคจรของโลก แต่เคลื่อนที่สวนทางกับทิศทางการเคลื่อนที่ของโลกและดาวเคราะห์ในระบบสุริยะ จึงดูเหมือนว่าดาวหางเคลื่อนที่เร็วผิดปกติ และในบางมุมจะเห็นภาพเสมือนหางที่สองชี้สวนกลับ (ไปทางดวงอาทิตย์) หางที่ดูเหมือนชี้เข้าหาดวงอาทิตย์ เรียกว่าหางย้อน (Anti-tail) มีโอกาสได้เห็นเมื่อโลกอยู่ในระนาบใกล้เคียงกับวงโคจรของดาวหาง

     ดาวหางลู่หลิน ถูกค้นพบเมื่อ 2 ปีที่แล้ว โดยนักศึกษาชาวจีน ของมหาวิทยาลัยซุนยัตเซ็น ในขณะที่กำลังทำการสำรวจรูปวัตถุคล้ายดาวอยู่บนหอดูดาวลู่หลิน ประเทศไต้หวัน ซึ่งรายงานในตอนแรกระบุว่าเป็นดาวเคราะห์น้อย ต่อมาสังเกตพบโคม่ามีใจกลางสว่าง อันเป็นลักษณะของดาวหาง

    ในค่ำคืนวันที่ 24 กุมภาพันธ์นี้ ดาวหางลู่หลินจะเคลื่อนเข้าใกล้โลกมากที่สุด (ประมาณ 61 ล้านกิโลเมตร) สำหรับผู้ที่ใช้กล้องส่องจะเห็นดาวหางเป็น ปุยก้อนเล็กๆ บนท้องฟ้าทิศตะวันออก สามารถสังเกตได้ตลอดทั้งคืน และพอเห็นได้จางๆด้วยตาเปล่าภายใต้ท้องฟ้าที่ปราศจากแสงไฟรบกวน อย่างไรก็ตาม ดาวหางเป็นวัตถุที่อาจเกิดการเปลี่ยนแปลงในลักษณะที่ไม่สามารถคาดเดาได้ เช่น อาจจางลงหรือสว่างกว่าที่คาดไว้ก็ได้

ข้อมูลแผนที่ดาวจากสมาคมดาราศาสตร์ไทย (คลิ๊กบนภาพเพื่อขยาย)

แผนที่ตำแหน่งดาวหางลู่หลินในเดือนกุมภาพันธ์ 2552 ภาพบนเป็นตำแหน่งในเวลา 4.00 น. ของช่วงครึ่งเดือนแรก ภาพล่างเป็นตำแหน่งดาวหางในเวลา 23.00 น. ของปลายเดือนกุมภาพันธ์ ดาวหางมีลักษณะเป็นดวงฝ้า เคลื่อนใกล้แนวสุริยวิถีโดยหางชี้ไปทางขวามือ แต่คาดว่าไม่น่าจะยาวนัก เนื่องจากดาวหางอยู่ไกลจากดวงอาทิตย์นอกวงโคจรโลก วันที่ 23-24 กุมภาพันธ์ ดาวหางอยู่ใกล้ดาวเสาร์ เป็นช่วงที่มันเคลื่อนที่เร็วเพราะใกล้โลกมากที่สุดและน่าจะสว่างที่สุด อย่างไรก็ตาม หางของมันจะชี้ไปในทิศตรงข้ามกับทิศทางมายังโลก