ป้ายโฆษณา
ป้ายโฆษณา
ท่านรู้สึกอย่างไรกับการใช้งบประมาณ 10 ล้านบาท จัดงานฉลองความสำเร็จแก้ปัญหาน้ำท่วม?
 
ป้ายโฆษณา
เนื้อตัวของโอวาทปาฏิโมกข์ พิมพ์ อีเมล
บทความ - ประทีปธรรม
วันพุธที่ ๑๒ พฤศจิกายน ๒๕๕๑ เวลา ๑๔:๕๗ น.
 
            พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเห็นเป็นกาลอันสมควรที่จะแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ตามประเพณีของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย เพราะบัดนี้มีพระอรหันต์มาชุมนุมกันครั้งใหญ่ถึง 1,250 รูป ในขณะที่พระจันทร์เพ็ญในกลุ่มดาวมาฆะทรงกลดทอแสงเย็นตาเย็นใจยิ่งนัก
 
            มีข้อสงสัยว่าในยุคสมัยนั้นไม่มีเครื่องขยายเสียง ทำอย่างไรจึงจะทำให้พระอรหันต์ 1,250 รูป ได้ยินพระสุรเสียงในพระผู้มีพระภาคเจ้าทั่วถึงกัน บ้างก็ว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเทศนาด้วยโทรจิต คือส่งกระแสจิตเทศนาแก่พระอริยสงฆ์เหล่านั้น บ้างก็ว่าวัดเวฬุวันในขณะที่นั้นอยู่ในที่เปลี่ยวอันสงัด แม้มีกระแสพระพุทธดำรัสแต่แผ่วเบาก็จะได้ยินกันทั่วถึง 
 
            ความข้อนี้ไม่ปรากฏในพระสูตร แต่ก็แลเห็นได้ชัดว่าการที่พระอรหันต์ 1,250 รูป มาชุมนุมกัน ณ วัดเวฬุวันในขณะนั้นย่อมกินพื้นที่กว้าง ยากที่จะได้ยินเสียงคำเทศนาได้อย่างทั่วถึง แม้ว่าจะเป็นที่อันสงัดก็ตาม และความในพระสูตรทั้งปวงนั้นไม่เคยปรากฏว่าทรงเทศนาโดยวิธีโทรจิตเลย ดังนั้นจึงน่าจะมีวิธิพิเศษที่จะทำให้พระอรหันต์เหล่านั้นได้ยินคำเทศนาโดยทั่วถึง
 
            พิเคราะห์ดูแล้วเห็นว่าพระผู้มีพระภาคเจ้านั้นทรงมีกำลังอำนาจแห่งจิตที่สามารถเปล่งพระสุรเสียงให้ได้ยินทั่วหมื่นแสนโลกธาตุได้ สำมะหาอะไรกับปัญหาแค่การเทศนาให้ได้ยินทั่วปริมณฑลแห่งวัดเวฬุวัน ประกอบทั้งการแสดงโอวาทปาฏิโมกข์เป็นประเพณีสำคัญของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย จึงเป็นไปได้ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าจะแสดงอิทธิปาฏิหาริย์ทำนองเดียวกับยมกปาฏิหาริย์ เป็นแต่ว่าฉัพพรรณธรังษีที่ทรงเปล่งออกไปนั้นมีขนาดและระดับที่พอประมาณกับปริมณฑลแห่งวัดเวฬุวัน เพียงเพื่อให้ได้ยินกันถ้วนทั่ว
 
            ด้วยเหตุนี้จึงเห็นว่าการแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ในครั้งนี้ทรงกระทำให้พระอรหันต์สาวกได้ยินพระสุรเสียงทั่วถึงโดยการเปล่งฉัพพรรณธรังษีขนาดกระจุ๋มกระจิ๋มเพื่อให้ได้ยินทั่วทั้งวัดเวฬุวัน เมื่อทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์พระอรหันต์สาวกเหล่านั้นจึงได้ยินพระสุรเสียงโดยทั่วกัน
 
            โอวาทปาฏิโมกข์อันแสดงในครั้งนั้นมีเนื้อความว่า

  “ความอดทนคือความอดกลั้นเป็นตบะอย่างยิ่ง 
พระพุทธเจ้าทั้งหลายตรัสว่านิพพานเป็นบรมธรรม 
ทำร้ายผู้อื่นไม่ชื่อว่าเป็นบรรพชิต
เบียดเบียนผู้อื่นไม่ชื่อว่าเป็นสมณะ
การไม่ทำบาปทั้งปวง
การทำกุศลให้ถึงพร้อม
การทำจิตของตนให้ผ่องแผ้ว
นี้คือคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย
การไม่กล่าวร้ายผู้อื่น
การไม่เบียดเบียนผู้อื่น
ความสำรวมในปาฏิโมกข์
ความเป็นผู้รู้จักประมาณในอาหาร
การอยู่ในเสนาสนะที่สงัด
การประกอบความเพียรในอธิจิต
นี้คือคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย
 
            โอวาทปาฏิโมกข์นี้มีความอย่างเดียวกันกับการแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ของพระวิปัสสีพระพุทธเจ้า ส่วนพระพุทธเจ้าพระองค์อื่น ๆ นั้น แม้ความในพระสูตรจะไม่ระบุชัดเจนว่าทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์มีเนื้อความอย่างใด แต่ก็แลเห็นได้ว่าสิ่งที่เรียกว่าโอวาทปาฏิโมกข์อันเป็นประเพณีในการเทศนาของพระพุทธเจ้าที่ทรงแสดงในที่ชุมนุมพระอรหันต์ครั้งใหญ่มีเนื้อความเป็นอย่างเดียวกัน 
 
            มีหลักฐานปรากฏชัดในเนื้อความทั้งสามตอนแห่งโอวาทปาฏิโมกข์ที่ทรงย้ำว่า “นี้คือคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย” คือไม่ใช่ลำพังแต่คำสั่งสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้าเท่านั้น แต่เป็นคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าทุกพระองค์ 
 
            ในเนื้อหาแห่งโอวาทปาฏิโมกข์มีอยู่สามตอน ในตอนแรกเป็นเรื่องของความอดทน อดกลั้นและบรมธรรมคือนิพพาน ตอนสุดท้ายเป็นเรื่องของวัตรปฏิบัติตั้งแต่การไม่กล่าวร้ายผู้อื่น จนถึงการประกอบความเพียรในอธิจิต แต่ตอนที่สำคัญที่สุดซึ่งเป็นเนื้อหาหลักของโอวาทปาฏิโมกข์คือตอนกลาง และความในตอนกลางนี้ย่อมหมายความรวมครอบคลุมถึงตอนแรกและตอนสุดท้ายด้วย
 
            ดังนั้นเมื่อพูดถึงวันมาฆบูชา พระอรรถกถาจารย์ทั้งหลายจึงแสดงความในตอนกลางเป็นหลัก และถือว่านี่คือเนื้อหาของโอวาทปาฏิโมกข์
 
            เป็นแต่ว่าการทำความเข้าใจความหมายแห่งเนื้อหาของโอวาทปาฏิโมกข์นั้น มีความแตกต่างกันบ้าง สุดแท้แต่ความคิด ความรู้ ความประสงค์ในการแสดงของผู้แสดงในแต่ละโอกาส แต่ละวาระ 
 
            ในวาระที่วันมาฆบูชาปีนี้กำลังจะมาถึง ผมจึงประสงค์ที่จะแสดงเนื้อหาส่วนนี้บ้าง โดยหวังประโยชน์ หวังความสุขและหวังความเข้าใจในบางแง่มุมที่จะพึงบังเกิดแก่เพื่อนพุทธศาสนิกชน.


แก้ไขล่าสุด ใน วันพุธที่ ๑๒ พฤศจิกายน ๒๕๕๑ เวลา ๑๔:๕๘ น.
 
Powered by DiTC.Valid XHTML and CSS.
Creative Commons License